SLAP Lezyonu Nedir, Tedavisi Nasıl Yapılır?

Omuz, humerus (kol kemiği) ve skapulanın (kürek kemiği) oluşturduğu, top ve yuva tipi bir eklemdir. İlgili iki kemik yapıyı birleştiren omuz eklemi, tıp literatüründe glenohumeral eklem olarak adlandırılır. Kürek kemiğinin (skapula) bir köşesinden dışarı çıkan fincan şeklinde bir kemik parçası, yassı biçimli yuvayı (glenoid boşluk) oluşturur. Glenoidin kenarı labrum adı verilen kıkırdak dokudan oluşur. Yuvaya uyan top, kol kemiğinin (humerus) üst uç kısmıdır. Labrum adı verilen bir kıkırdak manşeti, kol kemiğinin top benzeri başının oturması için bir kapsül oluşturur. Labrumun üst kısmında, pazı kası olarak da bilinen biseps kasının iki tane ucu bulunur. Bu uçlardan biri uzun diğeri ise kısadır. Pazı kasının uzun olan başı, tendonlaşarak omuz eklemini oluşturan yuvanın üst kısmında yer alan kapsüle yani labruma bağlanır. Pazı kasının eklem içinde Y harfi şeklinde yapıştığı yapıya SLAP denir. Tendonun bulunduğu bölgeden yırtılarak ayrılması ise SLAP lezyonu olarak adlandırılır. Superior Labrum Anterior Posterior kelimelerinin kısaltılmasıyla oluşan SLAP kelimesi, temel olarak pazı kasının, omuz eklemine yapıştığı yerden ayrılması anlamında kullanılır. Farklı bir deyişle glenoid boşluğundaki glenoid labrumun yırtılması ya da kopmasıdır. Çoğunlukla kronik zorlanma ya da travmalara bağlı olarak gelişen SLAP lezyonu varlığında omuz ağrısı meydana gelir. Günlük aktiviteler sırasında hafif şiddette hissedilen ağrı, genellikle kolun baş üstüne kaldırılması sırasında şiddetlenir. Tanı için boyun fıtığı, sıkışık omuz sendromu veya rotator manşet yırtığı gibi farklı rahatsızlıkların ekarte edilmesi gerekir. SLAP lezyonu tedavisi ise cerrahi veya cerrahi dışı yöntemlerle yapılabilir. Ancak SLAP lezyonu tanı ve tedavi yöntemlerine geçmeden önce sıklıkla sorulan “SLAP lezyonu nedir?” sorusunu yanıtlamak gerekir.

SLAP Lezyonu Nedir?

Kürek kemiğindeki yuva ya da tıp dilindeki adıyla glenoid boşluk fibro kıkırdaklı bir çember (glenoid labrum) ile çevrilidir. SLAP bir kısaltmadır ve anteriordan (önden) posteriora (arkaya) superior (üst) labral yırtık anlamına gelir. Basit bir ifadeyle SLAP lezyonu, eklem yuvasının üst kenarında bir yırtılma veya kopmadır. Kol zorla içe doğru bükülür ve omuz da bükülürse, üst kol kemiğinin başı bir kaldıraç görevi görür. Pazı tendonunu ve labrum kıkırdağını, glenoid kemikten önden arkaya (anterior posterior) yönde yırtar. Tüm omuz yaralanmalarının %5’ten azını oluşturur.

Biseps kasının uzun tendonu, glenoid labrumun üst kenarına yapışıktır. Üst glenoid labrumun alanı ve biseps tendonunun uzun başının bağlanmasına labrum biseps tendon kompleksi denir. Bu kompleksteki hasar ve yırtıklara SLAP lezyonu (labral yırtık) denir. SLAP lezyonları, atletik toplumlarda, özellikle pazıyı labrumun altındaki kemikten çekmeye yol açan baş üstü hareketler yapanlarda yaygındır. Ayrıca pazının uzun başının labrum ile ikili bir ilişkisi vardır. Sağlıklı omuza, bisepsin uzun başı, hareketi sınırlayan kuvvetler üreterek omzu stabilize eder. Böylece omuz ekleminin öne doğru kaymasını önler. Biseps ayrıca kol kaldırma sırasında labrumu korumak için üst kol kemiğinin başını bastırır. Tersine, pazının tekrarlayan kasılması, labrum yapısının yerinden çıkmasını tetikleyebilir.

SLAP Lezyonu Türleri Nelerdir?

SLAP lezyonları farklı türlere ayrılabilir:

• Tip I SLAP Lezyonu: Tendonun yapıştığı bölgede belirgin bir yıpranma ve dejenerasyon bulunur. Genellikle orta yaşlı kişilerde görülür. Ağrı görülmeyen vakalarda cerrahi girişime gerek duyulmayabilir.
  
  
• Tip II SLAP Lezyonu: En sık görülen SLAP lezyonu türüdür. Üst labrum, omuz çıkığı gibi bir yaralanma sonucunda yuvadan tamamen yırtılır. Ön, arka ve kombine ön arka lezyon şeklinde alt türlere ayrılır.
  
  
• Tip III SLAP Lezyonu: Kova sapı yırtığı olarak bilinen bu yırtık türünde labrum, eklem içine takılır. Kütleme sesi ya da kilitlenme meydana gelebilir.
  
  
• Tip IV SLAP Lezyonu: Bu çok nadir görülen bir türdür. Biseps tendonunun uzun başına uzanan bir yırtık ile karakterizedir.

SLAP Lezyonu Nedenleri Nelerdir?

SLAP lezyonu oluşumu için baş üstü hareketlerin olduğu egzersizler ve temas sporları büyük bir risk oluşturur. Dolayısıyla SLAP lezyonu, çoğunlukla genç, aktif olarak spor ile ilgilenen ve ağır işler yapan bireylerde görülür. Omuz veya kol üzerine düşmek gibi travmalar, kolun aniden çekilmesi, atıcılık gibi kolun baş üstü hareketlerini gerektiren sporlar, SLAP lezyonuna yol açabilir. SLAP lezyonunda görülen şikayetler, kişiden kişiye farklılık gösterebilir. Rahatsızlık, tipik olarak istirahatte ve basit günlük hareketler sırasında çok az ağrıya neden olur. Öte yandan omuzun baş üstü hareketleri çok acı verici olabilir. Arabanın emniyet kemerine uzanırken olduğu gibi kolu vücut etrafında döndürmek de ağrıya yol açabilir. Bazı kişiler omuzda güç kaybından şikayet eder. Sporcular atış yaparken zorlanır ve performans kaybı yaşayabilir. Hareketler sırasında çatlama ve kütleme sesleri duyulabilir.

SLAP Lezyonu Belirtileri Nelerdir?

SLAP lezyonu varlığında şikayetler, SLAP lezyonunun türüne göre farklı şiddetlerde olabilir. Sıklıkla görülen belirtiler şu şekilde sıralanabilir:

• Baş üstü kol hareketleri ve çapraz vücut aktivitesi ile tetiklenen derin, belli belirsiz, spesifik olmayan omuz ağrısı,
• Güç kaybı ve omuzda sertlik hissi,
• Daha ileri lezyonları olan hastaların instabilite ile ilişkili belirtileri olabilir. Özellikle baş üstü aktivite sırasında omuzda kayma, takılma, kilitlenme veya gevşeklik hissedilebilir,
• Omuzun ön tarafında ağrı,
• Dönme hareketleri sırasında omuz ağrısının şiddetlenmesi,
• Omuz hareketleri sırasında eklemden ses gelmesi.

SLAP Lezyonu Tanısı Nasıl Koyulur?

SLAP lezyonu belirtileri ile ortopedi doktoruna başvurulduğunda hekim öncelikle kişinin anamnezini alır ve ardından fizik muayenesini yapar. Fizik muayene sırasında hekim, kompresyon, biseps germe, speed ve O’brien testi gibi pek çok farklı teknik kullanabilir. Bu testler, genellikle farklı hareketler sırasında omuz ekleminde hissedilen ya da şiddetlenen ağrı varlığının ve hareket açıklığının araştırılması için yapılır. Bu testler sırasında kişi bazı hareketlere direnç gösterirken bazılarında ağrı hisseder. Gerekli vakalarda hekim, ultrason ve MR gibi bazı radyolojik tetkikler isteyebilir. Bunlara ek olarak omuz artroskopisi de yapılabilir. SLAP lezyonu için omuz artroskopisi tanı amaçlı kullanıldığında cerrah, omuz eklemine küçük kesiler oluşturur. Ardından optik görüntüleyici ile eklemin iç kısmını inceler. Artroskopi, yalnızca tanı için değil gerektiğinde tedavi için de kullanılabilir. Elde edilen bulgular ışığında SLAP lezyonu tanısı koyulur ve kişiye özel tedavi planlanır. Bu aşamada sıklıkla merak edilen sorulardan biri de “SLAP lezyonu nasıl tedavi edilir?” şeklindedir.

SLAP Lezyonu Tedavi Yöntemleri Nelerdir?

SLAP lezyonu ameliyatsız ve ameliyatlı olarak tedavi edilebilir. SLAP lezyonunun ameliyatsız tedavisinde ilk adım, kişinin aktivitelerini kısıtlamaktır. Aktivite kısıtlaması hem egzersizleri hem de günlük eylemleri içerebilir. İstirahat ve ağrının hissedildiği bölgeye buz uygulaması önerilebilir. Bazı vakalarda bunlara ek olarak ilaç tedavisi başlanabilir. SLAP lezyonu ilaçlı tedavi seçeneğinde genellikle nonsteroid antiinflamatuvar ilaçlar reçete edilir. Ayrıca hekim, fizik tedavi uygulamaları da önerebilir. Fizik tedavi, SLAP lezyonunun ameliyatsız tedavisinde önemli bir yere sahiptir. Bu tedavi yöntemlerinden fayda görmeyen ya da daha şiddetli vakalarda ise cerrahi tedavi seçeneği gündeme getirilebilir. Çoğunlukla, SLAP lezyonu ameliyatı olarak da bilinen artroskopik cerrahi yöntemi kullanılır. Bazı vakalarda labrum, olması gerektiği alana tekrar bağlanır. Daha şiddetli vakalarda tendon, omuz ekleminin dışına da bağlanabilir. Bu çoğunlukla omuz soketinin gevşek olduğu ya da labrumun ciddi şekilde hasarlandığı durumlarda tercih edilir.

Eğer sizde de SLAP lezyonu belirtileri varsa bir ortopedi doktoruna muayene olmayı ihmal etmeyin.