Skolyoz Nedir, Nasıl Tedavi Edilir?

Halk arasında omurga eğriliği olarak da bilinen skolyoz, omurganın sağa veya sola doğru eğilmesi ve omurların kendi ekseninde dönmesi ile karakterize olan ortopedik bir rahatsızlıktır. Ancak bazı vakalarda bu belirtilere, tıpta kifoz olarak tanımlanan kamburluk da eşlik edebilir. Pek çok farklı rahatsızlığa bağlı olarak ortaya çıkabilen skolyoz, tüm yaş gruplarını etkileyebilen bir rahatsızlıktır. Genellikle 10 ila 15 yaşlarında başlar ve omurganın farklı bölgelerinde görülebilir. Omurgada kavis oluşumu, kalça ve omuz seviyeleri arasındaki farklılık, göğüs kafesinde asimetri gibi belirtilere yol açan skolyoz, doğumsal olarak ya da gelişim sürecinde meydana gelebilir. Erkeklere kıyasla kız çocuklarında daha yaygın görülür. Toplumda görülme sıklığı yaklaşık olarak %2 ila %4 aralığındadır. Kesin sebebi henüz tam olarak saptanamayan skolyozun neden kaynaklandığı halen araştırılmaktadır. Skolyoz hastalığının idiopatik, nöromusküler ve konjenital olmak üzere 3 farklı türü bulunur. Bunlar genel olarak hastalığın oluşum nedenlerine bağlı olarak sınıflandırılır. Ek olarak skolyoz, 3 ayrı şekilde derecelendirilir. Bu da skolyozda görülen eğriliğin şiddetine göre oluşturulur. Skolyozun tedavi yöntemleri ise oldukça geniş bir yelpazede yer alır. Skolyoz tedavisi, kişinin tanı aldığı yaş, eğriliğin derecesi gibi farklı faktörlere göre belirlenir. Bazı vakalarda hastalığın yalnızca takibi yeterli olurken bazılarında cerrahi girişimlerde bulunmak gerekebilir. “Skolyoz nasıl tedavi edilir?” sorusunu yanıtlamadan önce skolyoz rahatsızlığının ne olduğunu anlamak faydalı olabilir.

Skolyoz (Omurga Eğriliği) Nedir?

Skolyoz (Omurga eğriliği), nedeni tam olarak bilinmeyen ancak omurganın sağa veya sola eğilmesi ile kendini gösteren ortopedik bir rahatsızlıktır. Baş ve bacaklar arasında yer alan omurga, toplam 33 omurdan oluşur. Bu omurların 23 tanesi hareketli, 10 tanesi ise sabit bir yapıya sahiptir. Omurga, insan vücudunun yaklaşık olarak %65’ini taşıyan önemli bir yapıdır. Omur olarak adlandırılan kemikler, birbirlerine bağ dokusu, disk ve eklem gibi yapılar ile bağlıdır. Merkezi sinir sistemine ait omurilik, omurgaların içinde yer alır. Omurganın pek çok önemli görevi ve işlevi bulunur.

Skolyoz varlığında omurgada şekil bozuklukları meydana gelir. Bel ve göğüs bölgesinde görülen sağa ya da sola doğru eğrilik, skolyozun tanımlanması için çoğu zaman yeterlidir. Bazı vakalarda omurga eğriliğine kamburluk da eşlik edebilir. Nedeni henüz tam olarak anlaşılamayan skolyoz; serebral palsi gibi bazı rahatsızlıklar, omurga yaralanmaları, diyabet, genetik etkenler ve enfeksiyonlara bağlı olarak ortaya çıkabilir. Omurga eğriliği, başlangıç döneminde omurganın herhangi bir bölgesinde meydana gelebilir. Fakat genellikle skolyoz, başlangıç döneminde sırtta yumru şeklinde kabarma, omuz ve kalça arasındaki asimetrik duruş gibi belirtiler gösterir. Doğumsal olarak ya da sonradan oluşabilen skolyoz, hemen her yaştan bireyi etkileyebilir. Ancak skolyoz çoğunlukla ergenlik döneminde ortaya çıkar. Doğumsal ya da farklı bir deyişle konjenital skolyoz da sırt bölgesindeki normal olmayan çıkıntılar ile karakterizedir. Sırt derisinde renk farklılığı, sırt bölgesinde kıllanma gibi semptomlar skolyoza işaret edebilir. Skolyoz ilerleyici bir hastalık olmasına karşın farklı tedavi yöntemleri ile birlikte ilerlemesi yavaşlatılabilir ya da durdurulabilir. “Omurga eğriliği ilerler mi?” sorusu bu şekilde yanıtlanabilir. Sıkça merak edilen bir diğer soru da “Skolyoz ne zamana kadar ilerler?” şeklindedir. Genel anlamda skolyoz, küçük yaşlarda meydana gelen bir rahatsızlıktır ve çoğunlukla ergenlik döneminin sonuna kadar ilerler. Farklı bir anlatımla, yetişkinlik döneminde skolyoz ilerlemesi çok yavaşlar ya da tamamen durur.

Skolyoz Belirtileri Nelerdir?

Omurga eğriliği belirtileri, hastalığın başlangıcı olan erken dönemde çok fazla göze çarpmaz. Bu nedenle hastalığın erken dönemde tanısı genellikle, rutin sağlık kontrolleri ya da farklı bir nedenle çekilen röntgen görüntülemesi sonrasında koyulur. Ailenin ortopedi uzmanına başvurması çoğunlukla görüntü bozukluğundan kaynaklanır. Bu durumda ilk fark edilen belirti, genellikle bir omuzun diğerine kıyasla daha aşağıda olmasıdır. Ayrıca meme seviyelerindeki farklılık, gövdede asimetri gibi skolyoz belirtileri de ailenin dikkatini çekebilir. Skolyozun ilerlemesi ile birlikte belirtiler şiddetlenir ve buna bağlı olarak solunum sıkıntısı gibi farklı sağlık sorunları da oluşabilir. Skolyoz belirtileri arasında ağrı sayılabilir. Tüm vakaların yaklaşık olarak %40’ında ağrı görülür. Sırt ve bel ağrısı şeklinde görülen bu yakınmaya ek olarak, hastalığın türüne ve şiddetine göre farklı belirtiler ortaya çıkabilir. Sık görülen skolyoz belirtileri şu şekilde sıralanabilir:

• Omurganın sağa ya da sola doğru eğilmesi,
• Omurganın kavisli olması,
• Omuz ve kalçada asimetrik görünüm,
• Kişinin dik durmakta güçlük çekmesi ya da duramaması,
• Sırt, bel ve omuz ağrıları,
• Yürüme güçlüğü,
• Nefes darlığı,
• Kıyafetleri vücuda uymaması.

Skolyoz Türleri Nelerdir?

Omurga eğriliği türleri 3 grupta incelenir. Toplumda görülme sıklığına göre şu şekilde sıralanır:

• İdiopatik Skolyoz: Nedeni bilinmeyen omurga eğriliği olarak da tanımlanabilen idiopatik skolyoz, omurganın S ya da C şeklini almasına yol açar. İdiopatik skolyozda omurganın sağa ya da sola doğru eğilmesinin yanı sıra omurların kendi etrafında dönmesi de görülür. Omurların bu hareketine bağlı olarak sırt ve/veya bel bölgesinde asimetrik çıkıntılar meydana gelir. En sık görülen skolyoz türüdür.
  
  
• Nöromusküler Skolyoz: Genellikle kas ve sinir hastalıklarının neden olduğu nöromusküler skolyoz, beyin ve omurilikten de kaynaklanabilir. Bu rahatsızlıklar, çocukluk ya da yetişkinlik döneminde skolyoz oluşumuna yol açabilir. Solunum sıkıntısı ve duyu kusurları, nöromusküler skolyozda sık görülür. Epileptik nöbetlere yol açabilen nöromusküler skolyoz, en sık görülen ikinci omurga eğriliği türüdür.
  
  
• Konjenital Skolyoz: Bebeğin anne karnındaki gelişimi sırasında meydana gelen omurga anomalilerine bağlı olarak görülür. Konjenital skolyozun ilk yıllarda ilerlemesi hızlıdır. Bu nedenle tedavinin bir an önce planlanması önerilir. Konjenital skolyoz, en az görülen skolyoz türüdür.

Skolyoz Dereceleri Nelerdir?

Skolyoz dereceleri, hastalığın şiddetine göre üç ayrı gruba ayrılır. Omurga eğriliği dereceleri, röntgen, BT, MR gibi radyolojik görüntülemeler sırasında belirlenir. Hastalığın tanı ve tedavisi için önemlidir. Skolyoz dereceleri şu şekilde sıralanır:

• Hafif Derece Skolyoz: Hafif düzeyde eğrilik olarak da tanımlanan bu skolyoz türünde omurgada oluşan eğrilik 20 dereceden azdır. 10 dereceden daha az olan eğrilikler ise spinal asimetri olarak adlandırılır. Farklı bir deyişle hafif skolyoz için omurga eğriliğinin 10 ila 20 derece arasında olması gerekir. Tedaviye gerek duyulmayan hafif derece skolyoz vakaları, hekim takibi gerektirir.
  
  
• Orta Derece Skolyoz: Orta düzeyde eğrilik, genellikle ergenlik döneminde fark edilir. Skolyoz derecesinin 20 ila 40 derece arasında olması gerekir.
  
  
• Şiddetli Skolyoz: Şiddetli eğrilik olarak da bilinen bu durumda omurga eğriliği, 40 derecenin üzerinde yer alır. Şiddetli omurga eğriliği varlığında kişinin akciğerleri, bu durumdan olumsuz etkilenebilir.

Skolyoz Tanı ve Tedavi Yöntemleri Nelerdir?

Skolyoz tanısı için fizik muayene yapılır ve radyolojik görüntüleme yöntemlerinden faydalanılır. Gerekli durumlarda hekim, ek tetkikler de isteyebilir. Omurga eğriliği tedavisi, skolyozun derecesine, türüne, etkilediği bölgeye, kişinin yaşına ve ağrının şiddetine göre farklı şekillerde planlanır. 20 derecenin altındaki skolyoz vakalarının tedavisi, genellikle gözlem ile yapılır. Zaman içinde eğriliğin artmasına bağlı olarak korse tedavisi uygulanabilir. Korse tedavisi bebeklerde ve çocuklarda omurga eğriliğinin artışını engellemeyi amaçlar. Genellikle 20 ila 40 derece eğriliği olan kişilere ve gelişimi devam eden çocuklara uygulanır. Skolyoz tedavisinin fizik tedavi uygulamaları ile desteklenmesi önerilir. Şiddetli vakalarda ise cerrahi operasyon yapılması gerekebilir. Skolyoz ameliyatı da kişinin yaşına göre farklı şekillerde yapılabilir.

Eğer siz de çocuğunuzda omurga eğriliği olduğunu düşünüyorsanız erken tanı ve tedavi için bir ortopedi doktoruna başvurabilirsiniz.