- [email protected]
- 08508116629
Rotator Cuff (Manşet) Yırtıkları Nedir, Neden Olur?
Rotator cuff ya da rotator manşet, omuzda yer alan bir grup kas ve tendondan oluşur. Kolların kaldırılması gibi hareketlerin yapılmasına yardımcı olur. Ayrıca üst kol kemiği olarak bilinen humerus kemiğinin, kürek kemiği yuvasında kalması sağlar. Temel anlamda rotator cuff, 4 kas ve tendon grubundan oluşur. Bu alanda meydana gelen yırtılmalar, rotator cuff yırtığı olarak bilinir. Rotator cuff yırtığı iki farklı şekilde gelişebilir. Kısmi yırtılmalar (parsiyel yırtık), rotator manşeti oluşturan kaslardan birinin yaralanması, zedelenmesiyle ya da yırtılmasıyla oluşur. Tam yırtılma ise rotator manşetin tümden yırtılması olarak açıklanabilir. Tenis gibi kolun savrulmasını gerektiren spor dallarının yanı sıra badana yapmak, ev temizlemek gibi eylemler de rotator cuff olarak adlandırılan yapının hasar görmesine neden olabilir. Genellikle yaşlanmaya bağlı olarak oluşan yıpranmadan kaynaklansa da aynı kol hareketinin sürekli tekrarlanması da rotator cuff yırtıklarının nedenleri arasında yer alır. Rotator cuff yırtıkları, omuzda zayıflık, bazı hareketler sırasında ağrı, hareket kısıtlılığı gibi belirtilere yol açar. Rotator cuff yırtığı belirtileri ile bir ortopedi uzmanına başvurulduğunda fizik muayene ve radyolojik görüntüleme tetkikleri ile tanı koyulabilir. Rotator cuff tedavisi de pek çok farklı yöntemle yapılabilir. Tedavi edilmeyen rotator cuff yırtıkları, omuz ekleminin daha fazla zedelenmesine, omuz hareketlerinin kalıcı olarak yitirilmesine yol açabilir. Bu nedenle rotator cuff yırtığı belirtileri olan bireylerin ortopedi doktoruna başvurması önemlidir. Rotator cuff yırtığı tedavi yöntemleri konusuna geçmeden önce sıklıkla merak edilen “Rotator cuff yırtığı nedir?” sorusunu yanıtlamak gerekir.
Rotator cuff, omuzda yer alan kas ve tendon gruplarından oluşan; omuz ekleminin bir arada kalmasına ve omuzun içe dışa dönüş hareketinin yapılmasına yardımcı olan dokudur. Rotator cuff yırtığı ise bu yapının zedelenmesi ya da fiziksel olarak yırtılmasıdır. Rotator cuff yırtılmasının ne olduğunu anlamak için omuzun ve rotator manşetin anatomik özelliklerini bilmek faydalı olabilir.
Omuz temelde üst kol kemiği (humerus), kürek kemiği (skapula) ve köprücük kemiği (klavikula) olmak üzere toplam üç kemikten oluşur. Üst kol kemiğinin omuza yakın olan tarafı top şeklindedir. Kürek kemiği ise yassı ya da bir tabak biçimindedir. Omuz eklemi, skapulanın top kısmının, kürek kemiğinin yassı bölgesinde buluştuğu noktadır. Omuzda bulunan bir diğer eklem ise kürek kemiği ile klavikula yani köprücük kemiği arasındadır. Omuz eklemi top yuva eklemi olarak da bilinir. Kol kemiğinin, omuz soketinde tutunmasını ise rotator cuff sağlar. Rotator manşet olarak da bilinen rotator cuff, 4 kasın ve tendonların oluşturduğu gruptan meydana gelir. Humerusun baş kısmını kaplar ve omuzun içe dışa dönüş hareketlerinin yapılmasında rol oynar. Farklı bir anlatımla rotator cuff, üst kol kemiğini kürek kemiğine bağlar ve kolun kaldırılıp döndürülmesine yardımcı olur. Rotator manşet ile omuzun üst tarafında yer alan kemik (akromion) arasında ise bursa olarak adlandırılan kayganlaştırıcı bir kese bulunur. Kişi kolunu hareket ettirdiğinde bursa, rotator manşetin serbest bir şekilde kaymasını sağlar. Rotator cuff hasarlandığında ya da yırtıldığında bursada iltihaplanma oluşabilir.
Rotator manşeti oluşturan bir ya da birden fazla tendon yırtıldığında, tendon üst kol kemiğinin top kısmına tam olarak tutunamaz. Bu durumda rotator cuff semptomları meydana gelir. Kişi, en basit kol hareketlerini dahi yapamayabilir.
Omuz eklemi son derece geniş hareket açıklığı sunmasına karşın, kürek kemiğinin yassı yüzeyi ile eklem oluşturması nedeniyle zayıftır. Ancak bu zayıflığın desteklenmesi için omuz ekleminde pek çok farklı kıkırdak ve tendon yer alır. Dolayısıyla omuz eklemi bir anlamda vücudun en karmaşık yapıya sahip eklemidir. Bu bölgede farklı etkenlere bağlı olarak meydana gelen hasarlanmalar, genellikle omuz ağrısı belirtisi ile karakterizedir. Omuz ekleminde yer alan rotator cuff yırtığı belirtilerinin bir kısmı ise şu şekilde sıralanabilir:
Rotator cuff yırtığı nedenleri oldukça geniş bir yelpazede yer alır. Düşme gibi travmalar, rotator manşet yırtıklarına yol açabilir. Akut rotator cuff yırtığı olarak adlandırılan bu durum, ağır yük kaldırmaya bağlı olarak da oluşabilir. Rotator cuff yırtığı genellikle 40 yaşın üzerindeki bireylerde görülür. Bunun temel nedeni ise yaşa ve kullanıma bağlı olarak rotator manşette meydana gelen deformasyondur. Bu durum dejeneratif rotator cuff yırtığı olarak adlandırılır. Dejeneratif rotator cuff yırtıklarının nedenleri şu şekilde sıralanabilir:
Tüm bunlara ek olarak ailesinde omuz sorunları yaygın olan bireylerde rotator cuff oluşumuna daha sık rastlanır. Ayrıca, rotator cuff yaralanmaları, şeker hastalığı, kötü postür, sigara kullanımı gibi etkenler de rotator manşet yırtığı oluşumu için risk faktörleridir. Sıklıkla merak edilen bir diğer soru da “Rotator cuff yırtığı nasıl teşhis edilir?” şeklindedir.
Rotator cuff belirtileri ile bir ortopedi doktoruna başvurulduğunda hekim öncelikle kişinin anamnezini alır ve ardından fizik muayenesini yapar. Muayene sırasında hekim, hareket açıklığını ve kas gücünü kontrol eder. Ayırıcı tanı için boyun bölgesini değerlendirir. Bu sırada omuz eklemini hareket ettirerek, ağrının hangi pozisyonlarda arttığını gözlemler. Ardından röntgen, omuz eklem ultrasonografisi, MR gibi radyolojik görüntüleme tetkikleri isteyebilir. Elde edilen bulgular ışığında rotator cuff yırtığı tanısı koyulur.
Rotator manşet yırtığı tedavisi pek çok farklı şekilde yapılabilir. Kısmi yırtıklarda cerrahi dışı tedavi yöntemleri uygulanabilir. Bu yırtık türlerinde hekim, istirahat, aktivite değişikliği ve güçlendirme egzersizleri önerebilir. Ayrıca nonsteroid antiinflamatuvar ilaçlar reçete edebilir. Bazı vakalarda steroid enjeksiyon uygulamaları yapılabilir. Bu tedavi yöntemleri ile rotator cuff yırtığında iyileşme görülmemesi durumunda cerrahi tedavi gerekebilir. Yırtığın türüne ve önceki tedavilere alınan yanıta bağlı olarak farklı cerrahi yöntemler tercih edilebilir. Bu yöntemler arasında artroskopik cerrahi, mini açık tamir artroskopisi ve açık ameliyat yer alır. Yapılan operasyonun türüne göre ameliyattan sonra immobilizasyon, pasif ve aktif egzersiz gibi uygulamalara ihtiyaç duyulabilir. Rotator cuff yırtığı ameliyatı olarak da bilinen bu cerrahi girişimlerin ardından kişinin omuz bölgesindeki ağrı ve kuvvet kaybı azalır. Sıklıkla tercih edilen artroskopik yani kapalı rotator manşet yırtığı ameliyatlarından sonra kişi, aynı gün ya da ertesi gün taburcu edilebilir. Yaklaşık 6 hafta süreyle omuz askısı kullanımı ve egzersiz önerilir. Daha sonra fizik tedavi uygulamaları yapılması faydalı olur.
Rotator cuff yırtılması tedavi edilmediğinde omuz ekleminde kireçlenme ve aşınma meydana gelir. Bu durum omuz hareketlerinin kalıcı olarak yitirilmesine yol açabilir. Şiddetli vakalarda omuz protezi ameliyatı yapılması gerekebilir. Dolayısıyla rotator cuff yırtığı belirtileri görülmesi durumunda kişinin bir ortopedi doktoruna muayene olması önerilir.
Eğer sizde de rotator manşet yırtığı belirtileri varsa bir ortopedi uzmanına muayene olabilirsiniz.
