Tekrarlayan Omuz Çıkığı Nedir, Nasıl Tedavi Edilir?

Omuz çıkığı ilk kez gerçekleştiğinde büyük bir travmaya yol açabilir. Tedaviyi yarım bırakmış ya da hiç tedavi almamış kişilerde ise omuz çıkığı tekrar edebilir. Bu tip vakalarda omuz çıkığı çok kolay bir şekilde gerçekleşebilir. İlk omuz çıkığı vakasının cerrahi dışı yöntemlerle tedavi edilmesi durumunda da omuz çıkığının tekrarlama ihtimali bulunur. Bu noktada ilk omuz çıkığının ne zaman yaşandığı da önemlidir. Sözgelimi ilk omuz çıkığını 20 yaşından önce yaşayan bireylerde, omuzun yeniden çıkma ihtimali %50’nin üzerindedir. İlk çıkık sırasında meydana gelen zedelenmeye bağlı olarak omuz stabilitesini sağlayan dokular tamamen iyileşemeyebilir. Eklem kapsülündeki gevşemelerin yanı sıra kıkırdak dokusunun kemikten ayrılması da tekrarlayan omuz çıkığına neden olabilir. Ayrıca üst kol kemiği olan humerusun baş kısmındaki defektler de omuzun tekrar çıkmasına yol açabilir.

Tekrarlayan omuz çıkığı, omuz ekleminin deforme olmasına ve kireçlenmesine sebebiyet verebilir. Ayrıca bölgede bulunan kas, tendon ve bağ gibi pek çok farklı dokuda kalıcı hasarların oluşmasına neden olabilir. Dolayısıyla tekrarlayan omuz çıkıklarının tedavisi çoğunlukla cerrahi yöntemlerle yapılır. Tekrarlayan omuz çıkığı ameliyatından sonra tekrar çıkık oluşma riski %2 ila %6 arasındadır. Tekrarlayan omuz çıkığından korunmak için ilk omuz çıkığında profesyonel yardım almak önemlidir. Bu noktada bir ortopedi uzmanına başvurmak, omuz çıkığının tekrar oluşma ihtimalini düşürür. Sıkça merak edilen “Tekrarlayan omuz çıkığı ameliyatı nedir?” sorusundan önce “Tekrarlayan omuz çıkığı ne demek?” sorusunu yanıtlamak gerekir.

Tekrarlayan Omuz Çıkığı Nedir?

Tekrarlayan omuz çıkığı, omuz ekleminde meydana gelen çıkık vakasının iki ya da daha fazla kez görülmesidir. Tıp literatüründe bankart lezyonu olarak da bilinen tekrarlayan omuz çıkığı, spor aktiviteleri ya da günlük yaşam sırasında oluşan ve ortopedik travmatoloji kliniğinde en sık karşılaşılan patolojilerden biridir. Bu durumun nedenlerinden biri de omuz ekleminin kendisidir. Omuz eklemi, hareket kabiliyeti son derece yüksek ve esnek yapıdadır. 360 derecelik çevirme açısı ile dışa ve içe döndürme gibi hareketlerin yapılabilmesine olanak veren omuz ekleminin bilyalı yapıda olması ve soketin sığ olması, bu duruma yol açabilir. Farklı bir anlatımla, omuz eklemini oluşturan üst kol kemiğinin uç kısmı yuvarlak yapıdadır. Kürek kemiğinin eklem yüzeyi olarak açıklanabilen glenoid ise hafif çukur yapıda, tabak şeklindedir. Omuz ekleminin etrafında ise eklem kapsülü, bağlar ve tendonlar bulunur. Tüm bu dokular, omuz ekleminin stabil bir şekilde yerinde durmasını sağlar. Omuz ekleminin bu karmaşık yapısı, ona hareket kabiliyeti açısından geniş bir alan sağlarken aynı zamanda omuz çıkığı oluşmasına da neden olur. “Tekrarlayan omuz çıkığı neden olur?” sorusunu yanıtlamadan önce tekrarlayan omuz çıkığı semptomlarına göz atmak faydalı olabilir.

Tekrarlayan Omuz Çıkığı Belirtileri Nelerdir?

Çoğunlukla ilk omuz çıkığı, omuzun üzerine düşmek, kolun askıda kalması, kayak ve futbol gibi düşme riski fazla olan sporlarla ilgilenmek gibi etkenlere bağlı olarak oluşur. Travmalara bağlı olarak gelişen omuz çıkığı vakalarında, çevre dokularda da hasarlanma oluşur. Özellikle labrumda yırtık görülme olasılığı yüksektir. Bu aşamada tedavi almamak, omuzun hekim dışındaki bireyler tarafından yerine takılması, tedavinin yarıda bırakılması, tedavi sonrasında erken dönemde omuz eklemini aktif olarak kullanmaya başlamak, tekrarlayan omuz çıkığına yol açabilir. Omuz ekleminin doğal yapısına bağlı olarak da omuz çıkığının tekrarlama olasılığı bulunur. Tekrarlayan omuz çıkığı belirtileri şu şekilde sıralanabilir:

• Ağrı,
• Uyuşma ve karıncalanma hissi,
•  Kolun hareket ettirilememesi,
• Omuzun ön kısmında gözle görülebilen bir yumru olması,
• Omuz görünümünün köşeli olması,
•  Morarma,
• Omuzda sürekli olarak gevşeklik hissetmek.

Tekrarlayan Omuz Çıkığı Nedenleri Nelerdir?

Tekrarlayan omuz çıkığı şu sebeplere bağlı olarak meydana gelebilir:

• Omuz Çıkığı: Düşme ya da trafik kazası gibi travmalara bağlı olarak meydana gelen omuz çıkığı vakalarında üst kol kemiğinin top şeklindeki ucu, soketten çıkar. Bu esnada, çevrede ve özellikle ön tarafta bulunan bağ dokularında yırtılmalar oluşur. İlk omuz çıkığının şiddetli olması ve çevre dokulara zarar vermesi, tekrarlayan omuz çıkığına yol açabilir.
  
  
• Tekrarlayan Hareketler: İlk omuz çıkığından sonra hekim, belli bir süreyle bazı aktivitelerin kısıtlanmasını önerir. Yüzme, voleybol ve tenis gibi tekrarlayan omuz hareketlerinin olduğu spor dalları, bu aktivitelerden bazılarıdır. Omuz hareketinin tekrarlanmasını gerektiren bu faaliyetler ve omuz ekleminin aşırı strese maruz kalması, sürekli fakat yavaş bir şekilde bağ dokusunun zarar görmesine neden olur. Özellikle ilk omuz çıkığı tedavisinin cerrahi dışı yöntemlerle yapıldığı vakalarda, bağ dokusu henüz yeterince iyileşmemiş de olabilir. Bu etkenler, tekrarlayan omuz çıkığına neden olabilir.
  
  
• Esnek Bağ Dokusuna Sahip Olmak: Bazı bireylerde bağ dokusu, diğer bireylere kıyasla yapısal olarak daha esnektir. Bu durumda omuz ekleminin stabilitesini artıran bağlarda da gevşeklik olabilir. Bağ dokusunun yeterince sıkı olmaması, omuz ekleminde tekrarlayan çıkıklara yol açabilir.
  
  
• Bazı Hastalıklar: Bağ doku hastalıkları ve bağ dokusunun iyileşme sürecini etkileyen bazı rahatsızlıklar, tekrarlayan omuz çıkığına sebep olabilir.

Tekrarlayan omuz çıkığı çoğunlukla travmalara bağlı olarak gelişir. Ancak kolu tam tur çevirmek, bir şeyler fırlatmak veya ters hareket yapmak gibi atravmatik etkenler de tekrarlayan omuz çıkıklarına neden olabilir. Buna ek olarak kişi, istemli olarak da omzunu çıkarabilir. Bu tip vakalarda kişi isteyerek ve sürekli olarak omzunu çıkarıp, tekrar yerine yerleştirir. Kişinin bu hareketinden vazgeçememesi durumunda psikolojik tedavi gerekebilir.

Tekrarlayan Omuz Çıkığı için Alınabilecek Önlemler Nelerdir?

İlk omuz çıkığı vakasında mutlaka ortopedi uzmanına başvurulmalıdır. Çıkığın hekim tarafından manuel olarak yerine yerleştirilmesini takiben omuz 3 ila 4 hafta kadar gevşek şekilde sabitlenir. Bu süreçte hekimin önerilerine uymak, omuzu aktif olarak kullanmamak önemlidir. Omuz eklemi etrafında yer alan dokuların iyileşmesi için bir süre bazı aktivitelerin kısıtlanması gerekebilir. Ayrıca omuz çıkığı vakasından sonra fizik tedavi programlarını uygulamak, önerilen egzersizleri düzenli olarak yapmak da tekrarlayan omuz çıkığı oluşumunu önlemeye yardımcı olabilir.

Tekrarlayan Omuz Çıkığı Tanısı Nasıl Koyulur?

Tekrarlayan omuz çıkığı tanısı için ortopedi doktoruna başvurulduğunda hekim öncelikle kişinin anamnezini alır. Bu noktada ilk çıkığın ne zaman oluştuğu, nasıl tedavi edildiği araştırılır. Kişinin fizik muayenesi yapıldıktan sonra gerekli vakalarda hekim, röntgen, MR gibi radyolojik görüntüleme tetkikleri isteyebilir. Elde edilen bulgular ışığında tekrarlayan omuz çıkığı tanısı koyulur.

Tekrarlayan Omuz Çıkığı Tedavi Yöntemleri Nelerdir?

Tekrarlayan omuz çıkığı ameliyatsız tedavi yöntemleri ile iyileştirilebilir. Cerrahi dışı tedavi yönteminde omuz ekleminin çok iyi korunması ve omuz çevresindeki kasların fizik tedavi yöntemleri ile güçlendirilmesi çok önemlidir. Hekimin belirlediği süre boyunca aktivite kısıtlaması yapılmalı ve hekim kontrollerine düzenli olarak gidilmelidir. Tekrarlayan omuz çıkığı ameliyatlı tedavi yöntemlerinde ise amaç, omuz çevresinde gevşeyen ya da yırtılan bağ dokularının onarılmasıdır. Bu bağlamda operasyon, artroskopik ya da açık yöntemle yapılabilir. Tekrarlayan omuz çıkığı artroskopik ameliyatı, cilt üzerine açılan küçük kesilerden optik görüntüleyici ve cerrahi el aletlerinin sokulması ile yapılır. Halk arasında anahtar deliği ameliyatı ya da kapalı ameliyat olarak da bilinir. Açık cerrahide ise kesi izi daha büyüktür. Tekrarlayan omuz çıkığı ameliyatından sonra omuz, geçici olarak askıya alınır ve daha sonra fizik tedavi uygulamalarına başlanır. Artroskopik yöntemle yapılan ameliyatlarda iyileşme süresi ve normal yaşama geri dönüş daha hızlı olur.

Eğer sizde de tekrarlayan omuz çıkığı varsa bir ortopedi uzmanına başvurarak muayene olabilir; tedavi seçeneklerini birlikte değerlendirebilirsiniz.