- [email protected]
- 08508116629
Omuz Çıkığı Nedir, Belirtileri Nelerdir?
Omuz eklemi, hareket kabiliyeti son derece yüksek ve esnek bir yapıdadır. 360 derecelik çevirme açısı ile dışa ve içe döndürme gibi hareketlerin yapılabilmesine olanak veren omuz eklemi, sağladığı bu imkan nedeniyle de çıkık vakalarının en sık yaşandığı eklemdir. Omuz çıkığı, temelde omuz ekleminin bilyalı yapıda olması ve soketin sığ olması nedeniyle oluşur. Çıkık oluşması ile omzun normal pozisyonunda kalmasını sağlayan yapılar da zarar görür. Buna bağlı olarak omuz hareketinin kısıtlanması ve şiddetli ağrı gibi omuz çıkığı belirtileri oluşur. Omuz çıkığı nedenleri ve omuz çıkığı semptomları konularını açıklamadan önce sıklıkla merak edilen “Omuz çıkması nedir?” sorusunu yanıtlamak gerekir.
Omuz çıkığı, travma ve aşırı gerilmelere bağlı olarak omuz eklemini oluşturan humerus (kol kemiği) ve skapula (kürek kemiği) adlı iki ana kemiğin birbiriyle ilişkisinin bozulmasıdır. Bu ana eklemdir. Omuzda bulunan bir diğer eklem olan akromioklaviküler eklem ise skapula (kürek kemiği) ile klavikula (köprücük kemiği) arasındadır. Omuz eklemini oluşturan kol kemiğinin uç kısmı yuvarlak yapıdadır. Kürek kemiğinin eklem yüzeyi olarak açıklanabilen glenoid ise hafif çukur ya da tabak şeklindedir. Dolayısıyla omuz eklemi top yuva eklemi olarak da tanımlanabilir. Omuz ekleminin etrafında ise eklem kapsülü, bağlar ve tendonlar bulunur. Tüm bu dokular omuz ekleminin stabil bir şekilde yerinde durmasını sağlar. Omuz ekleminin bu karmaşık yapısı, ona hareket kabiliyeti açısından geniş bir alan sağlarken aynı zamanda omuz çıkığı oluşmasına da neden olur. Hemen her yaşta görülebilen omuz çıkığı vakalarında damar yırtılması, sinir yaralanması ve kırık gibi ek rahatsızlıklar oluşabilir.
Omuz çıkığı vakalarının büyük bir bölümünü ön çıkık olarak açıklanabilen anterior omuz çıkığı oluşturur. Tüm omuz çıkması vakalarının yaklaşık %95’ini oluşturan öne omuz çıkığı; kol kemiğinin uç kısmının, kürek kemiğinin tabak şeklindeki eklem yüzeyinden kayarak öne çıkması ile meydana gelir. Ağrı hissinin son derece şiddetli olduğu anterior omuz çıkığı vakaları, genellikle travmalara bağlı oluşur. Omuz çıkması nedenleri konusundan önce omuz çıkması belirtileri hakkında bilgi sahibi olmak faydalı olabilir.
Omuzda normal pozisyonunda bulunan kemik yapısının yerinden çıkması olarak da açıklanabilen omuz çıkığı, pek çok farklı durumdan oluşabilir. Genellikle omuz bölgesine gelen ani bir darbe sonucu oluşan bu rahatsızlık, bazı semptomlara neden olur. Sık görülen omuz çıkığı belirtileri şu şekilde sıralanabilir:
Omuz çıkığı vakaları acil müdahale gerektirir. Omuz çıkığı fark edildiğinde, eklem kesinlikle kişinin kendisi ya da yakını tarafından yerine oturtulmaya çalışılmamalıdır. Bilinçsiz yapılan müdahaleler, ekleme, dokulara, damarlara ve sinirlere ciddi zarar verebilir. Bilinçsiz müdahalenin aksine omuz çıkması fark edildiğinde kol, mümkün olduğunca sabit tutulmalıdır.
Omuz çıkması nedenleri arasında zorlayıcı ve ters hareketler ön planda yer alır. Omuz ekleminin normalden fazla dönmesine yol açan bu etkenle; üst kol kemiğinin, kürek kemiğinde yer alan eklem yüzeyinden çıkmasına neden olabilir. Omuz çıkığı nedenleri şu şekilde sıralanabilir:
Omuz çıkığı belirtileri gösteren kişinin ortopedi uzmanına başvurması halinde hekim, öncelikle hastanın öyküsünü dinler ve ardından röntgen çekilmesini talep eder. Röntgen sonucuna göre omuz çıkığı yönü ve kırık varlığı belirlenir. Omuz çıkması tanısı netleştikten sonra hekim, omuz eklemini bazı manevralarla yerine yerleştirebilir. Bazı nadir vakalarda eklemin normal pozisyonuna döndürülmesinin ardından şiddetli ağrı olabilir. Ağrının kaynağının saptanması için MR görüntüleme yönteminden faydalanılabilir. Böylece ağrıya neden olabilen, yumuşak doku, tendon ve bağ yaralanmaları tespit edilebilir. Tüm bunlara ek olarak omuz çıkığına bağlı olarak sinir ve kan damarlarında hasarlanmalar da görülebilir. Bu gibi vakalarda hızla tedavi uygulanarak eklemde oluşabilecek kalıcı hasarların önüne geçilebilir.
Omuz çıkığı tedavi yöntemleri, omuz çıkığı yönünün saptanması ile belirlenir. Tıp terminolojisinde omuz çıkığı redüksiyonu olarak tanımlanan omuz ekleminin bazı manevralarla yerine oturması sağlanabilir. Bu manevraların türü de omuz çıkığı tipine göre farklılık gösterir. Omuz çıkığı redüksiyonundan önce kişiye, acı hissinin azalması için kas gevşetici ve rahatlatıcı bazı ilaçlar verilebilir. Omzun yerine yerleştirilmesi ile birlikte kişinin hissettiği şiddetli ağrı hissi geçer. Omuz redüksiyonunu takiben hekim, tekrar röntgen isteyebilir. Böylece omzun yerleşim yeri kontrol edilir. Gerekli vakalarda omuz çıkığı ateli, omuzluk ya da omuz çıkığı bandajı gibi aparatlarla omzun bir süre hareketsiz kalması sağlanabilir. Bu sırada el, el bileği ve dirseğin hareket açıklığını kaybetmemesi için bazı basit egzersizler önerilebilir. Omuz çıkığı sonrası rehabilitasyon süreci olarak da tanımlanabilen bu zaman diliminin ne kadar süreceği, omuz çıkığının türüne, hastanın genel sağlık durumuna ve kişinin tedaviye verdiği yanıta göre farklılık gösterebilir. Rehabilitasyon döneminin tamamlanmasının ardından omza takılan aparat çıkarılır ve fizik tedavi egzersizlerine başlanır.
Bazı vakalarda ise omuz çıkığı ile birlikte bağ, tendon ve yumuşak dokularda travmalar oluşabilir. Genellikle yırtılma şeklinde görülen bu yaralanmaların tedavisi için cerrahi yöntemlere başvurulabilir. Omuz çıkığı tedavisi amacıyla yapılan cerrahi girişimlerde çoğunlukla genel anestezi kullanılır. Operasyon, halk arasında kapalı omuz çıkığı ameliyatı olarak da bilinen omuz artroskopisi yöntemiyle yapılır. Artroskopik omuz çıkığı ameliyatı tedavi yöntemi, omuz çıkığının tekrarlamasını önlenmeye yardımcıdır. Ancak bazı vakalarda omuz çıkması tedavisi, açık ameliyatla da yapılabilir. Omuz çıkığı yaşayan bireyleri merak ettiği konulardan biri de “Omuz çıkığı ne kadar sürede iyileşir?” şeklindedir.
Omuz çıkığı sonrası iyileşme süreci, omuz çıkığının şiddetine ve tedaviye verilen yanıta göre farklılık gösterir. Omuz çıkığı redüksiyonu ile tedavi alan kişilerden, yaklaşık 15 gün sonra kontrol muayenesi talep edilir. Bu muayenede omuz eklemi, hareket kısıtlılığı açısından değerlendirilir. Çoğunlukla muayene sonrasında omuzluk gibi tedavi için omza takılan aparatlar çıkarılır ve fizik tedavi önerilir. Fizik tedavi süreci de çoğunlukla 4 ila 6 hafta kadar sürer. Omuz çıkığı ameliyatlı olarak tedavi edildiğinde ise iyileşme süreci, operasyonun türüne ve ameliyat sırasında yapılan işlemlere göre farklılık gösterir. Omuz çıkığı sonrasında iyileşme dönemi kişiden kişiye farklılık gösterdiğinden bu konuda en doğru bilgiyi, kişiye müdahale eden ortopedi uzmanı verir.
Omuz çıkığının ilk kez yaşandığı yaş, rahatsızlığın tekrarlama oranını belirler. Farklı bir anlatımla 18-20 yaş aralığında ilk kez omuz çıkığı yaşayanlarda omuz çıkığı tekrarlama riski yaklaşık %85 oranındadır. 30 yaşından sonra ilk vakalarını yaşayan bireylerde ise bu oran %30 seviyelerine kadar geriler. 40 yaş ve üzerinde ilk kez omuz çıkması yaşayanlarda ise rotator manşet olarak da bilinen rotator cuff yırtıkları görülebilir. Omuz çıkığının tekrarlamaya meyilli olmasının nedeni, çıkığın oluşumu sırasına bölgedeki bağların da zarar görmesidir. Bazı vakalarda ise kemik yapılarında meydana gelen kayıplar da omuz çıkığının tekrarlamasına yol açabilir.
Omuz çıkığı tedavi yöntemleri hakkında daha ayrıntılı bilgi almak için bir ortopedi doktoru ile görüşebilirsiniz.
