Omuz Çıkığı Nasıl Tedavi Edilir?

Omuz çıkığı, humerus (üst kol kemiği) başının omuzdaki yuvadan (glenoid) dışarı çıkmasıyla meydana gelir. Omuz çıkığı, kısmi (subluksasyon) yani humerusun yalnızca kısmen yuvadan çıktığı şekilde olabilir. Daha ciddi vakalarda, humerus başının soketten tamamen dışarı çıkması da görülebilir. Bu durum tam omuz çıkığı olarak adlandırılır. Omuz çıkığına, genellikle omuz eklemi içindeki bağ dokularının yırtılması gibi başka problemler eşlik eder.

Omuz çıkığı hemen herkesin başına gelebilir. Spor yaralanmaları, düşmeler veya omuzun yerinden çıkmaya zorlandığı diğer kazalar sonucunda, omuz çıkığı oluşabilir. Omuz çıkığı, tekrarlayan aktivitelerden, aşırı kullanımdan veya önceki çıkıklara bağlı olarak da meydana gelebilir. Omuz çıkması vakalarında, eklemde yoğun ağrı, deformite, omuzun gözle görülür şekilde yerinde olmaması, omuzu hareket ettirememe, uyuşma ve karıncalanma gibi belirtiler görülebilir. Omuz çıkığı, ortopedi uzmanının muayenesi ve gerekli durumlarda röntgen, BT, MR ve kas-iskelet ultrasonu gibi radyolojik görüntüleme yöntemleri ile tanı alır. Omuz çıkığı pek çok farklı yöntemle tedavi edilebilir.

Omuz Çıkığı Tedavi Yöntemleri Nelerdir?

Omuz çıkığı tanısı alan kişilerin tedavisi farklı yöntemlerle yapılabilir. Pek çok vaka, humerusun yani üst kol kemiğinin tekrar soketine yerleştirilmesi ile tedavi edilir. Ancak bu işlem, kişinin kendisi ya da bir yakını tarafından yapılmaya çalışılmamalıdır. Omuz çıkığını bilinçsizce yerine oturtmaya çalışmak, çevrede yer alan pek çok dokunun zedelenmesine yol açabilir. Sonuç olarak belirtilerin şiddetlenmesi ve tedavi sürecinin uzaması gibi pek çok farklı komplikasyon meydana gelebilir. Dolayısıyla omuz çıkığı tedavisi için mutlaka bir ortopedi uzmanına başvurulmalıdır. Omuz çıkığı ameliyatsız tedavi yöntemleri arasında istirahat, aktivite değişikliği, immobilizasyon, antiinflamatuvar ilaç kullanımı, omuz eklemine buz ve/veya ısı uygulaması, güçlendirme egzersizleri, fizik tedavi uygulamaları gibi pek çok yöntem bulunur. Ancak şiddetli vakalarda, çıkığa eşlik eden kırık, bağ veya tendon yırtığı gibi ek durumların varlığında, omuz çıkığı ilaçlı olarak değil cerrahi yöntemlerle tedavi edilir. Omuz çıkığı ameliyatlı tedavisi için minimal invaziv yaklaşımlar kullanılabilir. Halk arasında anahtar deliği ameliyatı olarak da bilinen artroskopik yöntemle yapılan omuz çıkığı artroskopisi, iyileşme sürecinin hızlanmasında, şikayetlerin hızla giderilmesine ve omuz ekleminin işlevinin geri kazanılmasına katkı sağlar. Farklı bir deyişle, omuz çıkığı tedavisi genel anlamda cerrahi dışı ve cerrahi yöntemlerle yapılır.

Cerrahi Dışı Omuz Çıkığı Tedavisi Nasıl Yapılır?

Bir omuz çıkığından sonra hekim, eklemi yeniden bir araya getirmek ve işlevini geri kazandırmak için kapalı redüksiyon adı verilen bir prosedür uygular. İlk kez omuz çıkığı yaşanan vakalarda, bağlar veya diğer yumuşak dokular zarar görmediyse ağrı ve şişliği gidermek için buz uygulaması, immobilizasyon ve iltihap önleyici ilaçlar önerilebilir. Ağrı ve şişlik hafifledikten sonra, kas gücünü yeniden kazandırmak, esnekliği arttırmak ve tam bir hareket aralığı sağlamak için bazı rehabilitasyon yöntemleri gerekli olabilir. Omuz çıkığı ilaçlı tedavisi ya da omuz çıkığı ameliyatsız tedavi yöntemi olarak da bilinen cerrahi dışı yöntemler şu şekilde sıralanabilir:

• Kapalı Redüksiyon: Omuz çıkığı yaşayan pek çok insan, acil servise başvurarak, omuz ekleminin ameliyatsız olarak yerine oturtulmasını bekler. Uygun vakalarda bu yöntem uygulanabilir. Kapalı redüksiyon olarak da bilinen bu prosedürde hekim, kol üst kemiğini manuel olarak omuz yuvasına oturur. Ağrı hissini azaltmak için işlem öncesinde lokal anestezi uygulanır. Çıkık bir omuz yeniden konumlandırıldıktan sonra ağrı hissi azalır ya da tamamen geçer. Kapalı redüksiyonun gerçekleştirilmesi yaklaşık 30 dakika sürer ve işlemin ardından kişi, hastaneyi terk edebilir. Ancak omuz birden fazla kez yerinden çıkmışsa omuzu stabilize eden yumuşak dokular, humerusu yuvada tutamayabilir. Bu tip vakalarda, ortopedi uzmanı, eklemi yerinde tutan bağları onarmak için ameliyat önerebilir.
  
  
• İmmobilizasyon ve Buz Uygulaması: Ortopedi uzmanı, kasların ve diğer yumuşak dokuların dinlenmesini ve iyileşmesini sağlamak için etkilenen omuzu immobilize edebilir. Bunun için 4 ila 6 hafta boyunca bir askı veya atel kullanımı önerebilir. Gerekli vakalarda omuz çıkığı ateli, omuzluk ya da omuz çıkığı bandajı gibi aparatlarla omuzun hareketsiz kalması sağlanabilir. Bu sırada el, el bileği ve dirseğin hareket açıklığını kaybetmemesi için bazı basit egzersizler önerilebilir.

Kapalı redüksiyon tekniği ile yerine yerleştirilen omuz, birkaç gün boyunca ağrılı ve şiş kalabilir. Omuz ekleminin dinlendirilmesi, ağrının hafifletilmesi ve iltihabın azaltılması için hekim buz uygulaması önerebilir. Buz uygulaması, hekimin önerileri doğrultusunda yapılmalıdır. Ancak genel olarak buz uygulamasının ilk 2 gün boyunca, günde 3 defa olmak üzere 15-20 dakika süreyle yapılması önerilir. Buz torbası uygulamak şişliği azaltabilir ve ağrıyı hafifletebilir. Şişliğin azalmaması durumunda, buz uygulamasına 1 veya 2 gün daha devam edilebilir.

• İlaç Kullanımı: Omuz çıkması, şiddetli ağrıya yol açabilir. Omuzda hareket kısıtlılığı ve şişlik görülebilir. Bu gibi durumlarda hekim, bazı ilaçlar reçete edebilir. İbuprofen ve naproksen gibi nonsteroid antiinflamatuvar ilaçlar, ağrının hafifletilmesine yardımcı olabilir.
  
  
• Fizik Tedavi: Omuz çıkığı tedavisi için 4 ila 6 hafta boyunca fizik tedavi önerilebilir. Ancak iyileşme süresi, kişinin yaşına, genel sağlığına, omuzun daha önce yaralanıp yaralanmadığına ve çıkığın türüne göre farklılık gösterebilir. Fizik tedavi uygulamaları sırasında yapılan egzersizler, immobilizasyon döneminden sonra zayıflayan kasları yeniden güçlendirmek, omuz stabilitesini artırmak ve olası yaralanmayı önlemek için önemlidir.

Omuz Çıkığı Cerrahi Tedavisi Nasıl Yapılır?

Halk arasında omuz çıkığı ameliyatı olarak da bilinen tedavi yöntemleri, şiddetli ve/veya tekrarlayan vakalarda tercih edilebilir. Omuz çıkığı ameliyatı, omuzun soketten çıktığı sırada oluşan hasarların onarılması için yapılır. Operasyon, yırtık bağların ve tendonların onarılmasını ya da yaralanma sırasında meydana gelebilen kemik kırıklarının tedavisini de içerebilir. Omuz çıkığı ameliyatı sırasında tendon ve bağ rekonstrüksiyonu ve/veya transferi de yapılabilir. Omuz çıkığının ameliyatlı tedavisinde kullanılan teknikler şu şekilde sıralanabilir:

• Artroskopi: Omuz çıkığı sırasında oluşan yumuşak doku hasarlarını ve kırıkları onarmak için genellikle minimal invaziv artroskopik teknikler kullanılır. Cerrah, omuz bölgesinde küçük bir kesi yapar. Ucunda küçük bir ışık ve optik görüntüleyici bulunan cihaz, ilgili bölgeye sokulur. Ardından cerrahi el aletleri kullanarak operasyon gerçekleştirilir. Artroskopik cerrahi teknikleri daha hızlı iyileşme süresi sunar.
  
  
• Ligament ve Tendon Rekonstrüksiyonu: Omuz çıkığı ile birlikte tendon ve bağ yırtıkları oluşabilir. Cerrah, gelişmiş artroskopik teknikleri kullanarak omuz fonksiyonunu iyileştirmek ve omuz stabilitesini artırmak için tendon ve bağ rekonstrüksiyonu ve/veya transferi gerçekleştirebilir. Omuz tendonlarının ve bağlarının onarılması, nüks ihtimalini azaltır.
  
  
• Kemik Transferi ve Greftleme: Bazı vakalarda omuz çıkığı oluşumu sırasında, omuz yuvası veya humerus başı zarar görebilir. Omuzu stabilize etmek ve nüks ihtimalini önlemek için öncelikle omuz veya vücudun farklı bir yerinden kemik parçası alınır. Daha sonra alınan parça, ilgili bölüme nakledilir. Bu işlem, çoğunlukla tendon ve bağ rekonstrüksiyonu ile birlikte yapılır.

Omuz çıkığı ameliyatının ardından kolun genellikle 4 ila 6 hafta süreyle askıda kalması gerekir. Bu süre içinde hekim önerisi ile ilaç kullanımına ve fizik tedavi uygulamalarına başlanabilir.

Eğer sizde ya da bir yakınınızda omuz çıkığı olduğunu düşünüyorsanız size özel tedavi yöntemleri hakkında bilgi almak için bir ortopedi uzmanına danışabilirsiniz.